SENATUA ESPAINIAKO BI GANBERATAKO SISTEMAN

Azken eguneraketa 2016/02/26

SENATUA, HAUSNARTZE-GANBERA ETA LURRALDE ORDEZKARITZAKOA

Senatuak, Diputatuen Kongresuarekin batera, Espainiako Parlamentua edo Gorte Nagusiak osatzen dute. Horrela, bi ganberatako parlamentu gisa osatzen da.

Bigarren Ganbera hori beti egon izan da Espainiako konstituzioaren historian, denbora-tarte labur batzuetan izan ezik. Gainera, bi ganberatako eredua biztanleria ertain edo altua duten ia demokrazia guztietan dago: herrialde baten ordezkaritza eraldatu behar da ikuspegi bikoitza kontuan hartuta, eta parlamentu nazional batek hartu beharreko erabaki garrantzitsuak hobeto aintzakotzat hartzea ziurtatzeko.

Espainiako Senatuak, 1978ko Konstituzioan konfiguratutako moduan, definizio bikoitz bati erantzuten dio. Bestalde, eta Diputatuen Kongresuak bezala, Espainiako herria ordezkatzen du. Zentzu horretan hausnarketa edo birpentsatzeko funtzioa garatzen du eta aztertzeko aukera eskaintzen du eta, hala balegokio, Behe Ganberak hartutako erabakiak ukatzeko edo aldatzeko aukera ere badute betoen edo zuzenketen bidez. Bestalde, lurraldea ordezkatzeko Ganbera da. Bigarren aspektu hori estatua autonomien estatu gisa osatuta izatearen ondorio zuzena da, hau da, estatua eskumen garrantzitsuak dituzten autonomia erkidegoetan antolatuta dago. Definizio horrekin parlamentu nagusian lurraldeetako erakundeei ahotsa eta euren interesak sartzen dira; horrela, integrazio eta koordinazio handiagoa lortzen da botere zentralaren eta autonomikoen artean. Jokabide horrek argi bereizten du Senatua iraganeko ganberatik edo Diputatuen Kongresutik.

Gaur egun, lurraldeen adierazpen nagusiak hauek dira:

  • Senatarien zati bat autonomia-erkidegoek izendatzea.
  • Autonomia Erkidegoen Batzorde Nagusi bat izatea, garrantzizko lurralde-eskuduntza oso zabalak dituena, bere deialdia presatu eta bere bileretan autonomia-erkidegoetako gobernu-batzordeek parte hartzeko. Aipatu batzordearen saioetan, gaztelaniarekin batera, erkidegoetako hizkuntza koofizialak erabil daitezke.
  • Autonomia Estatuei buruzko eztabaidak aldizka egiten dira. Eztabaida horietan, senatariez gainera, Gobernuko presidenteak eta autonomia-erkidegoetako presidenteek parte hartzen dute.
  • Lurralde integrazioko funtzioak gauzatzea, garrantzitsuenak Konstituzioaren 155.1. artikuluan aipatzen dira.

BIGANBERALISMO ASIMETRIKOA

Bi ganberen ikuspegitik, Diputatuen Kongresuak protagonismo nagusia du funtzio legegileari dagokionez, Senatuak bigarren irakurraldiko posizioa du. Horrela, Gobernuaren lege-proiektuak –alde handiz gehienak- Beheko Ganberan aurkezten eta tramitatzen dira. Senatuak betoa jarri edo zuzendu ditzake, baina betoari eta zuzenketa horien gaineko azken hitza Kongresuak du. Gauza bera gertatzen da estatuaren aurrekontu orokorren urteko proiektuarekin ere.

Bestalde, Senatuak Gobernua galderen, interpelazioen eta agerraldien bidez kontrolatzen badu ere, Beheko Ganberarekin soilik du konfiantza-harremana: Beheko Ganberak izendatzen du Gobernuko presidentea legegintzaldiaren hasiera eta ganbera horrek berak kendu dezake kargutik zentsura-mozio bat onartuta edo konfiantza-arazo bat onartu gabe. Alabaina, Gobernuko presidenteak Senatua desegin dezake, Diputatuen Kongresuarekin batera edo bereizita.